Marjinal Fayda Nedir? – Marjinal Fayda Nasıl Hesaplanır?

Marjinal fayda nedir? Marjinal fayda nasıl hesaplanır? Eğer iktisadi idari bilimler öğrencisiyseniz veya iktisada ilgiliyseniz bu terimi mutlaka duymuşsunuzdur. Marjinal fayda, iktisat derslerinde de sık sık karşımıza çıkmaktır.

Marjinal fayda ve azalan marjinal fayda prensibi ilk kez 18. yüzyılın ilk yarılarında Daniel Bernoulli tarafından ortaya atılmıştır. Marjinal kelimesi matematikte son birim anlamına gelir. Fayda ise gereksinimi ortadan kaldıran tatmin demektir. Buradan özetle marjinal fayda; son tüketilen birim malın sağladığı faydayı ifade eder. Zaten bunu daha detaylı olarak bir sonraki başlıkta açıklayacağım.

Eğer sizler de marjinal fayda nedir, marjinal fayda nasıl bulunur diye merak ediyorsanız yazımın içinde bütün sorularınızın cevabını bulabilirsiniz.

Marjinal Fayda Nedir?

Marjinal fayda; tüketilen her maldan bir birim arttırıldıkça son birim maldan elde edilen toplam faydada oluşan değişikliği ifade eder. Yani siz herhangi bir şeyi tüketmeye devam ettikçe tükettiğiniz her birimde o maldan aldığınız fayda azalır. Buna Azalan Marjinal Fayda Kanunu denir. Bu prensibe göre; tüketim arttıkça her birimde fayda azalacağı için fayda bir süre sonra sıfıra iner ve azalmaya başlar.

Fayda, hayatın her alanında karşılaştığımız bir memnuniyeti ifade eder. İhtiyaçları ortadan kaldıran her şey ekonomide fayda olarak kabul edilmektedir. Örneğin sigara bile sağlığa zararlı olmasına rağmen bir ihtiyacı ortadan kaldırdığı için ekonomide faydaya örnek verilebilir.

İktisatçılara göre; bir maldan tükettiğiniz miktar arttıkça, eklenen her birimden alacağınız marjinal fayda azalacaktır. Hatta doyuma ulaştığınız noktadan itibaren tüketime devam ederseniz bir sonra fayda sıfıra inecek ve oradan itibaren tüketilen her birim size fayda değil zarar verecektir. Yani sonuç negatif olacaktır.

Bunu şu şekilde örnekleyebiliriz. Çok susadığınızı düşünün. Henüz su tüketmediğinizde ilk içtiğiniz su sizin için marjinal faydası en yüksek olan birimi ifade eder. Suya olan ihtiyacınız azaldıkça yani susuzluğunuz giderildikçe her içtiğiniz birim sudan elde edeceğiniz fayda da düşecektir. Yani ilk içtiğiniz bardaktan duyacağınız fayda, diğer her bardakta duyacağınız faydadan fazladır.

Su içtikçe, suya olan ihtiyacınız azalacağı için içtiğiniz sudan alacağınız fayda da azalacaktır. Hatta su ihtiyacınızın tamamıyla giderildiği andan itibaren içtiğiniz su sizi rahatsız etmeye başlayacaktır. Bu durumda marjinal faydanız azalmış olur. Toplam fayda ise artmaya devam eder.

Özetle; ihtiyaçlarınızın karşılandığı yani doyuma ulaştığınız andan itibaren o malı veya hizmeti tüketmeyi bırakmalısınız. Çünkü o andan itibaren tüketeceğiniz her birimde marjinal fayda düşecektir.

İşte bunu hayatın içine entegre etmek isteyen iktisatçılar Azalan Marjinal Fayda kanununu birçok alanda uygulayabileceğimizi gösterir. Tüketicilerin bir maldan satın aldıkları miktar arttıkça her birimin faydası da azalmaktadır. Bu da ilave edilen her birim malın satılabilmesi için fiyatın düşürülmesi gerektiğini gösterir.

Forex Şirketlerinin Belirlediği Minimum Alt Limitler Hakkında Bilgi Edinmek İçin Buraya Tıklayın.

Konuyu daha iyi kavrayabilmeniz için yazıda sık sık kullanacağımız bazı terimleri ve anlamlarını kavrayalım.

  • Fayda: İhtiyacı ortadan kaldıran tatmin.
  • Marjinal Fayda: Tüketilen mallara bir birim eklendiğinde toplam faydada görülen değişim.
  • Toplam Fayda: Malların tüketimi sonucundaki tatmin.

Bu konuda elbette birçok farklı iktisatçı farklı bakış açılarından yaklaşarak çeşitli yorumlar yapsa da Klasik İktisatçılardan Marshall’a göre faydanın ölçüsü her zaman fiyattır. Tüketiciler harcama yaparken daima mallar arasında kendilerine en yüksek faydayı sağlayacak ürünü tercih ederler. Fakat burada da işin içine alacakları malın marjinal faydası girer.

Örneğin bir kişi A malının ilk birimine 10, ikinci birimine 8, üçüncü birimine 6 Türk Lirası vermeyi kabul ediyorsa o kişinin örnekteki birimlerden fiyat kadar fayda sağladığı ve sonraki birime her geçişinde marjinal faydanının azaldığı sonucuna varılır.

Marjinal Fayda Nasıl Hesaplanır?

Marjinal fayda ne demek anladığımıza göre sıra geldi marjinal fayda hesaplama aşamasına. Marjinal fayda nasıl bulunur diye bakmadan önce sizlerin de tahmin edeceği üzere marjinal fayda grafiği bir süre yükselen daha sonra ise azalan bir görüntüye sahiptir.

Marjinal fayda hesaplama formülü ile faydanın nasıl bulunacağına birlikte bakalım.

  • Marjinal fayda= Toplam faydadaki değişim / Miktardaki değişim

İşten çıkıp eve geldiğinizi farz edelim. Canınız da tatlı bir şeyler çekiyor. Bir bakıyorsunuz ki masanızın üzerinde en sevdiğiniz tatlıdan kilolarca var. İşte siz bunu düşünürken ben de sizlere yediğiniz tatlının sizin üzerinizdeki marjinal ve toplam fayda hesaplama işlemini gerçekleştireceğim.

Adet Sayısı Marjinal Fayda Toplam Fayda
0 birim 0 0
1 birim 16 16
2 birim 12 28
3 birim 8 36
4 birim 4 40
5 birim 0 40
6 birim -3 37

Tabloyu incelediğimizde görüyoruz ki yediğimiz ilk tatlıda marjinal faydamız yükseli doyuma ulaştıktan sonra ise her birimde tatlıdan duyacağımız marjinal fayda azalacaktır. Marjinal fayda sıfırlanana kadar toplam fayda hızlı bir şekilde yükselirken marjinal fayda sıfırlandıktan sonra ise toplam fayda da giderek düşmüştür.

  • Marjinal fayda hesaplama formülü: Toplam faydadaki değişim / Miktardaki değişim yani MU = ΔTU / ΔQ şeklindedir.

Sizler de formülden yararlanarak marjinal fayda hesaplama işlemini yapabilirsiniz.

marjinal fayda grafiği

Yukarıda sizler için çizdiğim marjinal fayda grafiği de gösteriyor ki marjinal fayda sıfırlanana kadar toplam fayda güçlü bir şekilde artar. Marjinal fayda 0 noktasına ulaştığında ise toplam fayda maksimum düzeye ulaşır ve o noktadan itibaren de düşer. Marjinal faydanın 0 olduğu birimden sonraki ilk birimde x malından alacağınız haz artık negatif olacaktır.

Toplam Fayda Nasıl Bulunur?

Toplam fayda; bir malın veya hizmetin tüketilmesi sonucunda bireylerin elde ettiği tatmine denir. Bir önceki başlıkta da gösterdiğim üzere tüketilen her birimin sağladığı faydaların toplamına eşittir. Yani toplam fayda her birimin marjinal faydası toplanarak bulunur. Toplam fayda TU şeklinde gösterilir.

toplam fayda hesaplama

Yukarıdaki grafikte toplam fayda ve marjinal fayda arasındaki ilişki gösterilmektedir. Gördüğünüz üzere bir malın veya hizmetin marjinal faydası sıfır noktasına ulaşana kadar toplam fayda hızlı bir şekilde yükselir.

Marjinal faydanın sıfırlandığı birimden sonraki ilk tüketimde kişinin marjinal faydası negatif seyreder. Marjinal faydanın negatif olduğu noktada ise toplam fayda da azalacaktır.

Örnek

Marjinal fayda nasıl bulunur detaylı olarak inceledik. Şimdi tüketim ile marjinal fayda arasındaki ilişkiyi baz alarak bir örnek vereceğiz.

Devlet, vatandaşlarından x kadar vergi alır. Vergi ücretlendirmelerinde hafif artış olduğunda vatandaş bunu sorun yapmaz ve ödemeye devam eder. Fakat vergi fiyatlarında belirgin bir yükseliş olursa ödenen vergi de azalır. Bu durumda devlet vergi fiyatlarını optimum düzeyde tuttuğunda marjinal faydası yüksek olur. Ne zaman ki vergi fiyatları artar, vatandaşlar o zaman daha az ödeyecekleri için devletin de vergideki marjinal faydası da düşer.

Kişileri tüketime veya örnekte olduğu gibi sorumluluklarını yerine getirmeye yönlendirmek için marjinal faydanın düşüş eğilimine geçtiği noktadan itibaren fiyatlarda daha düşük seviyeler belirlenmelidir.

Bir kişinin canı x yiyeceğinden çekmiş olsun. İlk birimi tüketmek için bu ürüne 10₺ ödeyen tüketici, ikinci birimde biraz doyum elde ettiği için 8 birime, üçüncüde ise 6 birime almak isteyecektir. Tabi burada rakamlar temsili belirlenmiştir.

Özetleyecek olursak; doyuma ulaşıldığında marjinal fayda azalır.

Sık Sorulan Sorular

Marjinal fayda ve toplam fayda hakkında aklınıza takılabilecek tüm bilgilerden bahsettim. İktisatta ve hayatın her alanında karşımıza çıkabilecek bu terimleri herkesin bilmesinde fayda var.

Ben de bu nedenle yazımı özetlemek amacıyla burada birkaç soru cevap yapacağım.

Marjinal Fayda Ne Demek?

Marjinal fayda; bir mal veya hizmetten alınan son birimin faydasıdır. Tüketilen her ek birimde toplam fayda artar. Marjinal faydanın sıfıra ulaştıktan sonraki ilk birimde toplam fayda da düşüş eğilimi gösterir.

Marjinal Fayda Formülü Nedir?

Marjinal fayda formülü şu şekildedir; MU = ΔTU / ΔQ. Yani özetleyecek olursak marjinal fayda; toplam faydadaki değişimin miktardaki değişime bölünmesi ile bulunur.

Toplam Fayda ve Marjinal Fayda Arasındaki İlişki Nedir?

İlk tüketimde 10x marjinal fayda sağlayan bir ürün bir sonraki birimde daha az fayda sağlar. Bu nedenle de marjinal faydada ilk birim en yüksek faydanın olduğu yerdir ve grafik o noktadan itibaren düşüş eğiliminde olur.

Marjinal fayda 0 noktasına gelene kadar toplam fayda ise yükseliş gösterir. Marjinal faydanın 0 olduğu noktada toplam fayda maksimum seviyeye ulaşır ve o noktadan itibaren düşer.

Finansal piyasalarda 8 yılı aşkın süredir danışmanlık yapıyorum. 4 yıldır ise bu blogta kendi tecrübelerim ve bilgi birikimimden yola çıkarak piyasalar ve şirketler hakkında incelemeler yazıyorum. Siz de finansal okuryazarlık konusunda kendinizi geliştirmek istiyorsanız yazılarımdan faydalanabilirsiniz.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz